Rozwój recyklingu bioodpadów inaczej zwany biorecyklingiem jest niezwykle istotnym elementem Gospodarki o Obiegu Zamkniętym. Odpady organiczne to największa grupa wytwarzanych przez mieszkańców odpadów komunalnych. Jak pokazują dotychczasowe analizy, frakcja bio stanowi wagowo ponad 30% wszystkich wytwarzanych przez mieszkańców niepotrzebnych pozostałości stałych. 

Aż tyle? Wydawałoby się, że więcej mamy plastiku. 

Andrzej Sobolak: Pozornie, może się wydawać, że to plastiku jest więcej w naszych odpadach, ale jest on lekki i jest go tylko objętościowo więcej, natomiast wagowo jest go dużo mniej niż bioodpadów a my płacimy za wagę odebranych i unieszkodliwionych odpadów.  

Ale w niedalekiej przyszłości  to właśnie bioodpadów w naszych odpadach będzie proporcjonalnie jeszcze więcej. Należy uwzględniać w planowaniu gospodarki odpadami ogólnoeuropejskie trendy i zmiany przepisów mające na celu ograniczenie wytwarzania odpadów, jak np. powszechny i obowiązkowy system kaucyjny lub Rozszerzoną Odpowiedzialność Producentów, gdzie producenci będą odpowiedzialni za recykling surowcowy. To wszystko sprawi, że procentowy udział frakcji organicznej będzie się systematycznie zwiększać w ogólnej masie wytwarzanych przez mieszkańców odpadów komunalnych.

Czyli możemy przyjąć, że selektywne zbieranie i recykling bio to kluczowe zadania w nowoczesnej gospodarce odpadami?

Andrzej Sobolak: Obowiązek selektywnego zbierania bioodpadów już obowiązuje w Polsce od kilku lat, ale na chwilę obecną jest jeszcze w powijakach. Wiąże się to z tym, że brakuje nowoczesnych instalacji do przetwarzania bioodpadów. Kompostowanie i fermentacja bioodpadów to obecnie jedyne procesy recyklingu organicznego, które są dopuszczone w prawodawstwie europejskim. Celem tych obu technologii jest bezpieczne przetworzenie bioodpadów i uzyskanie z nich produktu mogącego wzbogacić glebę o niezbędne składniki odżywcze. Nie wnikając w szczegóły technologiczne pokazuje się główna różnica pomiędzy tymi technologiami: kompostownia wymaga dostarczenia energii w celu przetworzenia bioodpadów a fermentacja wytwarza nadwyżki energii w stosunku do jej zapotrzebowania energetycznego. Nośnikiem energii w instalacji fermentacji jest biogaz powstały z przetworzonych bioodpadów. 

Czyli fermentacja bioodpadów jest bardziej opłacalna?

Andrzej Sobolak: Nowoczesna biogazownia jest bardziej korzystna dla środowiska i znikomo uciążliwa dla mieszkańców. Dodatkowo jest zdecydowanie bardziej opłacalna ekonomicznie mimo wyższych kosztów inwestycyjnych.

Rok 2022 pokazał jak ważne jest zwiększanie niezależności energetycznej krajów członkowskich Unii Europejskiej od zewnętrznych dostawców. Biogaz najczęściej jest wykorzystywany do produkcji prądu i ciepła a poferment może znaleźć zastosowanie w rolnictwie. Bioodpady są naturalnym magazynem energii możliwej do odzyskania w procesie biorecyklingu. W procesie fermentacji metanowej powstaje biogaz, który po zaadaptowaniu staje się źródłem stabilnej i ekologicznej energii. Jak do tej pory możemy wyróżnić cztery najpopularniejsze metody wykorzystania biogazu:

1. Zamiana biogazu w prąd i ciepło przy zastosowaniu urządzeń kogeneracyjnych – biogaz musi być tu wstępnie uzdatniony. 
2. Wprowadzenie do sieci gazowej – biometan wytworzony z biogazu musi spełnić parametry jakościowe dla paliw gazowych
3. Produkcja paliwa bioCNG – jest to postać sprężonego gazu (ang. Compressed Natural Gas), który może być stosowany np. do napędu maszyn rolniczych.
4. Produkcja paliwa bioLNG – stanowi je skroplony gaz (ang. Liquefied Natural Gas), który wykorzystywany jest głównie w długodystansowym transporcie drogowym (np. ciągniki siodłowe), ale również do napędu autobusów, w tym komunikacji miejskiej.

A co z zapachami z takiej biogazowni?

Andrzej Sobolak: Przepisy wymagają pełnej hermetyzacji procesu, który nie jest uciążliwy odorowo dla okolicznych mieszkańców. Dodatkowo recykling bioodpadów w biogazowniach zapewnia wysokotemperaturową higienizację odpadów, która likwiduje niebezpieczne dla mieszkańców i środowiska drobnoustroje. To ważne, gdyż te same odpady jeżeli zostaną pozostawione bez nadzoru lub trafią na składowisko to mogą stać się źródłem niebezpiecznych chorób lub zakażać żywność.

Jakie są jeszcze korzyści z przetwarzania odpadów biologicznych dla lokalnych społeczności?

Andrzej Sobolak: Zagospodarowanie bioodpadów komunalnych w biogazowniach pozwoli w przyszłości gminom na wypełnianie przez nie rosnących obowiązków recyklingu. Warto zauważyć, że unieszkodliwienie bioodpadów w biogazowniach to jedyny proces recyklingu, na który tak naprawdę gminy mogą mieć rzeczywisty wpływ i dodatkowo czerpać z niego korzyści stabilizując wzrost cen zagospodarowania odpadów. Pozostałe poziomy recyklingu zależą od bardzo wielu parametrów rynku krajowego i światowego, ale w bardzo niewielkim stopniu od działań samorządów.

Jak z przetwarzania odpadów biologicznych korzysta rolnictwo?

Andrzej Sobolak: Przed zastosowaniem pofermentu w rolnictwie, które bardzo chętnie chce korzystać z tego pełnowartościowego nawozu, niezbędne jest przejście procesu certyfikacji i spełnianie wielu bardzo wymagających przepisów. Konieczne jest zbadanie licznych szczegółowych parametrów takich jak zawartość suchej masy, substancji organicznych, ogólnego węgla organicznego, azotu, fosforu, potasu itp. Nie mogą w nawozach być przekroczone zawartości metali ciężkich takich jak chrom (Cr), kadm (Cd), nikiel (Ni), ołów (Pb) czy rtęć (Hg). Podczas certyfikacji przeprowadzane są również badania bakteriologiczne na brak obecności bakterii Ascaris sp., Trichuris sp., Salmonnella spp., Escherichia coli itp. Na koniec należy stwierdzić, że powstawanie nowych biogazowni w Polsce zwłaszcza przetwarzające bioodpady jest ze wszech miar pożądane. Jak wykazano powyżej ma to głęboki sens ekologiczny i ekonomiczny. Dodatkowo jest to rozwiązanie, które zmniejsza uciążliwości związane z pozostawieniem bioodpadów bez nadzoru systemowego.

Jeżeli bioodpady nie zostaną selektywnie zebrane i poddane recyklingowi to będą zanieczyszczały środowisko i pozostaną w nich surowce, które można by odzyskać, a tak – tracimy je bezpowrotnie. Na szczęście przetwarzanie i recykling powodują, że problem odpadów znika, a my uzyskujemy z nich czystą, zieloną energię